advertisement
Updated 06 March 2014

Kolonkanker: ken die gevaartekens

Kolonkanker kom meer algemeen voor as wat mense dink. Maar dit hoef nie dodelik te wees nie. Die geheim is jy moet dit betyds opspoor.

Kolonkanker kom meer algemeen voor as wat mense dink. Maar dit hoef nie dodelik te wees nie. Die geheim is jy moet dit betyds opspoor.
Deur ILSE SALZWEDEL

Alta le Roux van Alberton was minder gelukkig. Sy is op 35 dood aan kolonkanker.

"Sy het meer as 'n jaar lank by die huisdokter gekla oor hardlywigheid," vertel haar man, Christiaan.

"Toe sy eindelik na 'n spesialis verwys is, het hy 'n groot gewas op haar serviks ontdek en 'n ginekoloog het dit verwyder. Maar haar toestand het bly versleg en 'n week later het die dokters besluit om haar eierstokke en baarmoeder te verwyder."

Nog voor sy vir chemoterapie kon aanmeld, het sy weer in die ongevalle-eenheid van 'n plaaslike hospitaal beland, waar 'n studentedokter die gewas op haar kolon opgemerk het. Hy het 'n chirurg se mening gevra, 'n kolonoskopie is gedoen en die gewas is gevind.


Dit was vermoedelik al minstens drie jaar daar en die kanker van die serviks het eintlik van haar kolon versprei.

Vier maande ná die eerste operasie is Alta dood en Christiaan het alleen agtergebly met hul babaseuntjie, Gerhard, destyds 15 maande oud. Hy het intussen die Christelike steungroep Christian Cancer Care gestig en deel van hul missie is om mense aan te moedig om aan te dring op deeglike toetsing en 'n tweede mediese opinie.

Soos hy hartseer sê: "Ek glo Alta kon nog geleef het as sy net betyds gediagnoseer is."

2,500 nuwe gevalle in SA elke jaar

  • Veranderinge in jou stoelgang. "As jy altyd hardlywig is en skielik begin sukkel met diarree of andersom, noem dit vir jou huisdokter. Net so as jy soms sukkel met hardlywigheid of baie los stoelgange," sê Paul Paradza. Gereelde slymerige stoelgang is nog 'n gevaarteken.
  • Bloed in die stoelgang is slegte nuus. As jou stoelgang donkerrooi of swart is, of as jy bloed in die toiletbak of op die toiletpapier sien, gaan dadelik vir 'n deeglike ondersoek. Jou huisdokter sal eers die moontlikheid van aambeie uitskakel. Dring aan op 'n kolonoskopie. As jou stoelgang byna swart is, is dit 'n teken van kwaai inwendige bloeding, wat kan dui op gevorderde kolonkanker, maar dit kan ook 'n maagseer wees.
  • Kwaai, onverklaarbare moegheid wat gepaardgaan met onverklaarbare gewigsverlies.
  • Aanhoudende kwaai maagkrampe of maagpyn wat nie op gewone behandeling reageer nie.
  • Opgeblasenheid en 'n konstante gevoel van versadig wees.
  • Bloedarmoede, veral by mans bo 40, kan dui op bloeding in die kolon wat nog nie met die blote oog waargeneem kan word nie. Mans bo 40 wat met onverklaarbare moegheid sukkel, moet hul bloed-ystervlakke laat toets, sê Paul Paradza. Jou dokter sal ook 'n monster van jou ontlasting laat toets vir tekens van bloeding.

  • Kanker of poliepe is al by jou gediagnoseer.
  • Jy ly aan Crohn se siekte of ulseratiewe kolitis.
  • Poliepe of kolonkanker is al gediagnoseer by 'n ouer, broer of suster of kind, almal jonger as 60 jaar, of by twee sulke familielede bo 60.
  • Daar is 'n familiegeskiedenis van oorerflike kolonkanker, soos die soort wat deur poliepe veroorsaak word, ook bekend as FAP, en 'n soort wat nie met poliepe verbind word nie, bekend as HNPCC.

 
NEXT ON HEALTH24X
advertisement

Read Health24’s Comments Policy

Comment on this story
1 comment
Comments have been closed for this article.

Live healthier

Lifestyle »

E-cigarettes: Here are five things to know

E-cigarettes have become hugely popular in the past decade, but a rash of vaping-linked deaths and illnesses in the US is feeding caution about a product that's already banned in some places.

Allergy »

Ditch the itch: Researchers find new drug to fight hives

A new drug works by targeting an immune system antibody called immunoglobulin E, which is responsible for the allergic reaction that causes hives.