Wit kneukels en angssweet – of ’n heerlike berguitstappie? As jy lid is van die Spiderman-brigade, sal jy weet dis laasgenoemde. Komaan, ontdek nuwe hoogtes . . .
Deur Mark Johnston

HET jy onlangs jou kinders op ’n binnemuurse klimapparaat losgelaat? Nog nie? Dan’s dit nou tyd. Ál meer gesinne ontdek dat rotsklim allesbehalwe ’n gevaarlike sport vir waaghalse is.

Dis eintlik ’n wonderlike, bevredigende sport wat nie net jou liggaam oefening gee nie, maar ook jou brein. Blote krag is nie genoeg om jou liggaam teen ’n rotswand op te hys nie – jy moet ook kan besluit watter handgrepe om te gebruik, wanneer om jouself verder te dryf en wanneer om ’n blaaskans te vat. Dis eintlik baie soos skaak, want jou strategie bepaal jou sukses.

Bergklim is uitstekende oefening vir jou hele lyf. Elke spiergroep word gebruik as jy jou moet optrek, opstoot en strek om die volgende hand- of voetgreep te bereik. Navorsing wys dat net ’n bietjie blootstelling aan rotsklim al lei tot ’n waarneembare verbetering in spierkrag, soepelheid en kardiovaskulêre uithouvermoë.

Daar is drie soorte bergklimsport. By tradisionele bergklim is daar ’n leier wat spesiaal ontwerpte stukke toerusting in die oorhange en skeure inpas om die veiligheidstou mee vas te maak. Dis ’n stadige proses en kan gevaarlik wees as jy nie ’n geskikte vasmaakplek in die rots kry nie. Wanneer ’n rots te steil of glad is om toerusting aan vas te maak, moet die klimmers boute as ankers gebruik. Die boute word in die rots ingeboor.

Dié soort aktiwiteit is aansienlik vinniger en veiliger en word sportklim genoem. ’n Mens kry ook rotsklim, waar die klimmers vasvatplek met hul vingers op kleiner rotse en berghange vind. Die roetes is kort, gewoonlik net ’n paar klimgrepe, maar die klimproses self is ongeloofl ik uitdagend. Binnemuurse klimgimnasiums bied ’n veilige, beheerde omgewing waar jy jou klimgrepe kan oefen en sterker kan word. Sommige bied ook beginnerskursusse aan.

Maar rotsklim gaan oor baie meer as om aan plastiekvasvatplekke teen ’n muur te klou. Die eintlike avontuur begin in die natuur. In die berge. Op regte, egte rots. En hier in die suide van Afrika is ons geseën met die interessantste en grootste verskeidenheid rotsformasies ter wêreld, van die indrukwekkende basaltiese hange van die Drakensberg tot die pragtige oranje sandsteen van die Sederberg. Ons het die beste plaaslike roetes vir jou uitgesoek.

1. SEDERBERG: TAFELBERG STANDAARD-ROETE

Gradering Maklik. Geskik vir beginners. Daar is net een kort gedeelte wat ’n bietjie dink- en klimwerk verg, maar daar is ’n ketting en jy het dus geen toue of spesiale toerusting nodig nie.

Hoe fiks moet ek wees?
Al is die klimgedeelte kort en maklik, is die stappie teen Tafelberg op taamlik steil, dus sal dit beter wees as jy taamlik stapfiks is.
Waar?
Die Sederberg, Wes-Kaap.
Is dit die klim werd?
Al is Tafelberg nie die hoogste piek in die Sederbergreeks nie – dié eer behoort aan Sneeuberg, wat jy aan die ander kant van die vallei kan sien – is dit ’n gewilde roete danksy die beroemde plat bokant en die feit dat jy moet klouter om die piek te bereik.

Tyd Sit ’n hele dag opsy vir die uittog van die Welbedacht-parkeerterrein en terug. Baie mense maak sommer ’n naweek daarvan en oornag in die Tuitgrot aan die onderkant van Tafelberg.

Roetebeskrywing Volg die roete van die eikebome by Welbedacht oor die rivier en teen die vallei op tot by die Welbedachtgrot. Jy kry dan ’n kort maar uiters welkome plat gedeelte voor die paadjie weer steil word op pad na die nek tussen Tafelberg en die Tuit – die rotstoring wat die piek uit ’n sekere hoek soos ’n teepot laat lyk. Van daar af kronkel die pad onder die dramatiese rooi hange deur na ’n rotskloof wat steil tot op die kruin van die berg lei.

Gids Peter Slingsby se Cederberg:
The Map (www.themaps.co.za) is ’n goeie algemene gids oor dié gebied, maar Tony Lourens se nuwe gids, Tafelberg & Spout, Central Cederberg, Western Cape:
a Climber’s Guide, bied ’n meer gedetailleerde beskrywing van rotsklim op Tafelberg. Jy kan dit by bergklim - winkels kry.
Toegang Jy het ’n permit nodig om Tafelberg te besoek, wat jy by Cape Nature kan koop. Wild Card-houers kry afslag.

Kontak: www.capenature.co.za, 021-659-3500

2. TAFELBERG REGTERKANT-BOOGKANTDWARSKLIM

Gradering Geskik vir beginners. Die roete is maklik, maar daar is ’n paar kort ente waar jy teenaan afgronde moet klouter, dus moet jy nie skrikkerig wees vir hoogtes nie.

Hoe fiks moet ek wees?
Taamlik fiks. As jy gereeld stap, sal jy nie probleme hê nie.
Waar? Die roete oorkruis die Afrika-amfi teater aan die voorkant van Tafelberg.
Is dit die klim werd? Dis die klassieke klim van Tafelberg, met sy fantastiese afgronde en asemrowende uitsig oor Kaapstad en die Atlantiese Oseaan.

Tyd Sowat vyf uur vanaf die onderste kabelkarstasie by die Tafelberg-pad. Roetebeskrywing Klim vanaf die onderste kabelkarstasie teen die gewilde India Venster-pad op tot teenaan die onderkant van die boonste rotshange. (Wees versigtig, want dié roete het wel ontblote kloutergedeeltes.)
Waar die pad regs in die rigting van Kampsbaai begin neig, draai links en volg die onderste van drie prominente bosagtige rotslyste wat oor die bergwand sny. Die roete kronkel al langs dié lys en neem jou oor ’n hindernisroete bo-oor rotse en ’n reeks smal skeure tot jy aan die ander kant in Union-ravyn uitkom.

Gids Adventure Walks & Scrambles in the Cape Peninsula: deur Karen Watkins, by Mountain Mail Order, 021-790- 6026, www.mountainmailorder.co.za Toegang Geen permit is nodig nie.

Kontak: Tafelberg Nasionale Park www.sanparks.org/parks/table_mountain 021-701-8692

3. WATERVALBOVEN SPORTKLIM

Gradering Daar is meer as vyfhonderd geboute sportroetes. Dit wissel van ’n maklike tot ’n moeilike gradering.

Hoe fiks moet ek wees?
Omdat daar so ’n wye verskeidenheid roetes beskikbaar is, is daar iets vir almal – van beginner- tot ratse klimmers.
Waar? Net buite die dorpie Waterval-Boven in Mpumalanga, sowat twee uur se ry vanaf Pretoria.
Is dit die klim werd? Waterval-Boven is dié vakansie-klimbestemming vir werkmoeë Gautengers. Die atmosfeer is heerlik, daar is amper te veel roetes om uit te kies en die rooi sandsteenrotse bied van die beste klimervarings in die land.

Tyd Jy kan kies. Klim ’n paar roetes en ontspan dan in die kamp, of bring die hele dag tussen die rotse deur.

Roetebeskrywing Vir volledige roetebeskrywings, raadpleeg die Boven-gidsboek (besonderhede hier onder). Beginners kan wegspring by die Flying Is Fun- en Hallucinogen-wand. Die Crèche (aan die Tranquilitas-wand) het ook ’n paar maklike graderings.

Vir meer uitdagende roetes, meet jou kragte met die Superbowl- en God No!-klim. Gids The Restaurant (At the End of the Universe Crags) deur Gustav Janse van Rensburg is die beste gids vir klimme in dié gebied.

Toegang Daag op en klim!

Kontak: Roc ’n Rope Adventures is die plaaslike spesialis en bied ook verblyf en begeleiding. Jy kan ook by hulle toerusting huur of koop. www.rocrope.com, 013-257-0363

4. SENTINEL-PIEK ANGUS LEPPAN-ROETE

Gradering Dit is ’n tegniese klimervaring en jy sal toue en die regte klimtoerusting nodig kry. Die graad is 17.

Hoe fiks moet ek wees?
Taamlik fiks. Behalwe die spitshelling is die klim self oor die algemeen heel maklik.
Waar?
Sentinel-piek, Noord-Drakensberg.
Is dit die klim werd?
Die Angus Leppan is ’n klassieke klimterrein wat met verrassende gemak teen die Sentinel se angswekkende steil noordelike wand uitkronkel. Die rots is van ’n taamlik goeie gehalte. Terwyl baie Drakensberg-klimme pynlik lang staptogte behels voor jy kan begin klim, begin dié roete tussen een en twee uur vanaf die Witsieshoekparkeerterrein. Dit is ’n gemaklike stappie.

Tyd Ses tot sewe uur heen en weer. Roetebeskrywing Volg die gevestigde pad van die parkeerterrein in die rigting van die kettinglere en Mount-Aux-Sources. Dit loop reg onder die noordelike wand van die Sentinel verby en skiet dan om die hoek regs na die piek se agterkant.

Daarvandaan sal jy ’n diep, grasbegroeide sloot sien wat tussen die hoofkruin en ’n kleiner spits op linkerhand oploop. Jy sal aan die bokant van dié sloot, aan die regterkant, begin klim.

Gids Daar is tans geen klimgidse vir die gebied beskikbaar nie, maar jy kan ’n uitstekende roetebeskrywing afl aai van die Bergklimklub van Suid-Afrika se webtuiste, www.kzn.mcsa.org.za/berg/bsentrds.html.

Toegang Koop permitte by die wag by die blyplek vir rugsakstappers langs die Witsieshoek-parkeerterrein.

Kontak: www.drakensberg.kzn.org.za, 036-438-6310 Vir begeleide klimme teen die Sentinel- en ander Drakensberg-pieke, bel Peak High Mountaineering by 033-343-3168 of besoek www.peakhigh.co.za.

5. SPITZKOPPE NORMALE ROETE

Gradering Dis ’n tegniese rotsklim met ’n gradering van 17. Al is die roete wel hier en daar gebout, sal jy tradisionele toerusting nodig kry.

Hoe fiks moet ek wees?
Baie fiks. Daar is steil ente, ontblote kloutergedeeltes en verskeie touklimme.
Waar?
In die middel van die Namib-woestyn, sowat 300 km noordwes van Windhoek.
Is dit die klim werd?
Natuurlik! Geen rotsklimmer sal dié stuk granietspits wat so trots bo die woestyn uittoring, kan weerstaan nie!

Tyd Volgens die gids duur dit omtrent ses uur vanaf die kampeerterrein tot by die kruin en terug kamp toe, maar dis natuurlik as alles vlot verloop. Dit kan nogal ’n storie wees om die roete te kry en dis nie ongehoord dat klimgroepe partykeer ’n hele dag op die berg deurbring nie. Begin so vroeg moontlik (voor sonsopkoms) om te keer dat die son jou uitmekaar bak.

Roetebeskrywing Dis ’n waarlik avontuurlike klimslag vol moeilike klouterplekke, ’n skoorsteen waardeur jy moet wikkel en selfs ’n verpligte abseil. Die roete begin aan die oostekant van die berg en word aangedui deur klipbakens na die noordelike kant van die piek, waar die klim in alle erns begin. Vyf pieke wat met toue toegerus is, lei na die bergspits.

Gids Spitzkoppe & Pontoks – Namibia: A Climber’s Guide deur Eckhard Haber, verkrygbaar by Mountain Mail Order, 021-79006026, www.mountainmailorder.co.za. Toegang Die Spitzkoppe-gebied is toeganklik vir almal en jy hoef nie te bespreek nie. Jy moet egter permitte by die reservaat se ingang koop.

Kontak:
Namibiese afdeling van die Bergklimklub van Suid-Afrika, http://nam.mcsa.org.za/

KLIMGRADERING ROTSKLIMME WORD VOLGENS ’N NUMERIESE STELSEL GE GRADEER. HOE HOËR DIE GETAL, HOE MOEILIKER DIE ROETE:
10 en laer: Maklike klimme, geskik vir ’n Sondagmiddagklouter. Ruim vashouplek, ’n gemaklike helling en genoeg rusplekke om asem te skep.

10 – 15: Gemiddeld. Geskik vir mense met ’n bietjie meer ervaring. Die grepe is eff ens kleiner, dus is meer vinger- en armkrag nodig.

15 – 20: Gemiddeld tot moeilik – meer onafgebroke klimme met steil rotswande of klein handgrepe. Moenie klimme met dié gradering aanpak as jy min ervaring het nie.

20 en hoër: Ongeloofl ik moeilike klimme wat liefs aan die bergbokke oorgelaat moet word!

Rus jou toe

Skoene Rotsklimmers gebruik styfpassende skoene met spesiale rubbersole wat nie maklik op rots gly nie. Tou Ma se wasgoedlyn is ongelukkig nie goed genoeg nie! Die korrekte klimtou het ’n anti-wrywingskede wat ontwerp is om eff ens te strek om van die gewig te kan hanteer as jy val.

Harnas In die ou dae het klimmers bloot tou om hul middel geknoop, maar vandag bied opgestopte harnasse baie meer gemak en veiligheid. Krytsakkie Net soos gimnaste gebruik klimmers poeierkryt op hul hande om die sweet te absorbeer sodat hulle ’n beter greep kan hê.

Ophoutoestel Pleks daarvan om die tou met die hand vas te hou indien die ander klimmer sou val, maak klimmers staat op ’n ophoutoestel waar wrywing gebruik word om die tou styf te laat trek en in posisie te hou. Carabiners Dié sterk metaalknippe word gebruik om die tou vas te maak aan die boute of enige ander beskerming wat jy in die rotse plaas.

SLUIT AAN BY DIE BERGKLIMKLUB

Wil jy graag ander klimmers ontmoet? Is jy nie seker waar in die berge om heen te gaan nie? Sluit dan aan by die Bergklimklub van Suid-Afrika (MCSA), ’n landwye organisasie vir aktiewe klimmers, rotsklimmers en bergklimmers. Dié organisasie bied gereelde byeenkomste, opleidingsprogramme en ander bergverwante aktiwiteite aan. Vir nog inligting oor die MCSA of om aan te sluit, bel 021-465-3412 of besoek www.mcsa.org.za.

BINNEMUURSE KLIMGIMS

Johannesburg Wonder Wall:
011-708-6467, www.wonderwall.co.za

Pretoria The Climbing Barn: 082-335-3220, www.climbingbarn.co.za

Kaapstad CityRock: 021-447-1326, www.cityrock.co.za

Durban The Rock:
031-570-9200