Sukses op die rugbyveld het ’n jong Os du Randt amper vernietig, maar dié sterk boer het uit sy ervarings geleer en sy tweede kans met albei hande aangegryp
Deur Betina Louw

GEBUKKEND. Aan die werskaf in sy plaasskuur. Os du Randt in ’n donkerblou kortbroek en kakiehemp draai om en groet met oliebesmeerde hande.

Dis moeilik om te glo dié plat-op-die-aarde boer is een van Suid-Afrika se grootste rugbylegendes. Hier woon hy nou al die afgelope sewe jaar op die plaas Tama in die stowwerige Vrystaat saam met sy vrou, Hannelie, en hul twee seuns, Thian (10) en JP (7).

’n Paar helpers bou aan ’n kontrepsie wat sal help om water uit die plaasdam te pomp. Dis te duur om te koop en, lag Os, sy Wêreldbeker-bonus is lankal geblaas op ander plaasimplemente.

Hy gee ons sy bakkie om solank die plaas te verken terwyl hulle klaar bou. Boerdery staan voor in die tou en hy is min lus vir lastige joernaliste en fotosessies.

“Ai, dis hoekom ek nie meer hierdie soort van goete wil doen nie. As hulle vra, sê ek soms ja – maar breek die dag aan, is daar altyd iets op die plaas wat my aandag verg.”

Hy doen nog sweiswerk aan die apparaat terwyl ons solank in die huis ligte gaan opstel vir die fotosessie. Dis ’n regte plaashuis met ’n groot braaikamer vol aandenkings uit Os se twaalf glorieryke rugbyjare. Hy is die enigste Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat twee keer die gesogte Webb Ellis-trofee bo sy kop kon lig – die eerste keer op Ellispark in 1995 en einde verlede jaar weer in Frankryk. Tog was dinge nie altyd rooskleurig nie. Daar was ’n tyd toe hy amper die pad byster geraak het.

Dit was kort ná 1999 se Wêreldbekertoernooi dat Os besluit het om sy rugby stewels vir goed op te hang. “Ek was geestelik baie moeg. ’n Kniebesering uit my skoolrugbyjare het my weer begin pla en dit het daartoe bygedra dat ek nie weer in die Bokgroep ingesluit is nie. Ek was uitgeput. Ek wou niks met rugby te doen hê nie. Ek het afgestomp gevoel en het daardie hele jaar nie eens na ’n enkele wedstryd of rugbyprogram op TV gekyk nie.”

In dié tyd het Os ook baie skuld aangegaan om sy droomplaas in die Theunissen-distrik naby Bloemfontein te koop. En hy het foute gemaak omdat hy so jonk was. Os vertel dat dit ook ’n fout was om nooit werklik te besluit wat hy wou doen as hy klaar is met rugby nie.

“Ek was maar 22 toe ons die Wêreldbeker in 1995 gewen het en skielik het ek geld gehad. Dan voel ’n mens sterk en dink jy dat jy man-alleen en sonder God op jou eie voete kan staan. Ek het my geld op dinge soos motors en motorfi etse geblaas. En skielik het my geld begin opdroog.”

“Die jaar nadat ek op 28 uit rugby getree het, 2001, was ’n moeilike tyd. Ek het geestelik ’n laagtepunt bereik. Ek het te veel saam met pelle gekuier en die kommer oor my geldsake alleen probeer dra deur nie vir Hannelie daarvan te vertel nie. Die druk en stres was groot en ek het my toevlug op ander plekke, weg van die huis, begin soek. My gesin het nie die liefde en aandag gekry wat hulle verdien het nie. Ek was nuut in die distrik en het nie regtig vriende gehad wat ek met my probleme kon vertrou nie. En ek was te trots om vir een van my rugbymaats van my fi nansiële verknorsing te vertel.

“Dan het ek maar kroeg toe gegaan en daar met ’n vreemdeling gesels en gehoop hy sou die volgende oggend alles vergeet het.”

Hannelie vertel dat Os in dié tyd baie stil en teruggetrokke geword het en min op die plaas was. “Dit het baie stremming op ons verhouding geplaas en ons het by mekaar begin verbyleef.”

Tot ’n vriend Os op ’n dag eenkant geroep en gewaarsku het dat hy in ’n doodloopstraat is.

“Ek het besef dat ek daadwerklik iets moet doen voor dit te laat is,” vertel hy. “Ek het met ander oë na my lewe begin kyk.

“ ’n Goeie verhouding met my vrou en kinders was opnuut vir my belangrik. My geld sou ek ook slimmer moes gebruik. Ek het besef dat ’n motor of motorfi ets nie vir my ’n inkomste gaan bring nie. Ek het ’n doelbewuste besluit geneem om dinge reg te ruk voor dit te laat is.”

In dié tyd het hy weer tot bekering gekom. “Ek het ’n geestelike verdieping beleef. Vir die eerste keer het ek ’n doel gehad en het ek elke sent in die plaas begin pomp. Alles het om die plaas en my vrou en kinders begin draai. Pleks van ’n nuwe kar koop ek nou eerder ’n koei of trekker – dinge wat op lang termyn betekenis het en vir my ’n inkomste sal bring.”

Toe Os in 2003 teen almal se verwagtinge in na rugby terugkeer, het hy sy eerste tjek net so gevat en ’n spilpuntsproeier vir die plaas gaan koop. “Ek het my gedwing om te belê in dit waarin ek nou glo.”

Net soos toe sportskrywers hom afgeskryf het met sy terugkeer na rugby op dertigjarige ouderdom, en hy toe alles ingesit het, het Os ’n doelbewuste besluit geneem om die uitdagings in sy lewe ná rugby met oorgawe aan te pak.

“Ek het ’n brandende begeerte om ’n sukses van my verhoudings en boerdery te maak, net soos destyds met my rugby. Toe ek hier gekom het, het baie mense getwyfel aan my vermoë om ’n suksesvolle boer te wees. Ek het hul wantroue egter positief begin ervaar, as ’n motivering, en nou wil ek die twyfelaars verkeerd bewys.

“Op die oomblik is my twee laaities my grootste dryfvere. Ek en Hannelie is nou ’n span en saam sterk genoeg om dit selfs te kan verwerk as die boerdery sou misluk. Ek wil net nooit hê my kinders moet hulle vir my skaam nie. Ek wil nie hê hul maats moet hulle eendag spot omdat hul pa nie meer die mas opkom nie.

“Tog voel ek vandag nie meer ek hoef my as mens te bewys nie. Ek is rustiger en kyk na dinge uit ’n ander oogpunt. Ek lewe naby die grond en is afhanklik van die natuur. Dit hou my nederig en maak my elke dag opnuut bewus van God se genade en krag.”

Dis ver verwyderd van die internasionale rugbyverhoë. Os is doodtevrede om die glans agter te laat wat met sy vorige lewe gepaardgegaan het. Om die waarheid te sê, hy is verlig dat die lang tye weg van die huis af verby is. “As ek ’n kluisenaar sou word, is dit ook goed. Solank ek saam met my gesin en vriende kan wees, is ek gelukkig. En as ek nooit weer in ’n koerant is nie, wonder ek of ek dit eens sal agterkom!”

Nou sien Os net daarna uit om weer heeltyds eggenoot en pa te wees. “My gesag oor die seuns het die tyd wat ek so baie getoer het, afgeneem omdat ek nie regtig streng met hulle was nie,’’ sê hy laggend. ‘‘Ek was so min tuis en wou nie heeltyd kwaai wees as ek hulle sien nie. Ek wou nie hê hulle moet my met negatiewe gedrag verbind nie.”

Later met die fotosessie dra Os vir JP op sy rug oor die dorings en boks en pak die klomp manne mekaar in die mielielande. Die man van digby 2 m, wat ’n volle 128 kg weeg, speel en gesels liefdevol met sy kinders. Hy deel maklik drukkies vir sy vrou en seuns uit.

Ons is almal agterop die plaasbakkie vir die terugrit plaashuis toe. Os staan alleen agterop die sleepwa. Hy tuur met ’n tevrede glimlag in die verte.

Ons hou stil om ’n verdwaalde bulkalf terug kraal toe te jaag – terug kraal toe op Tama, die plaas van “Os du Randt, Hannelie en twee seuns”, soos die naambord by die afdraaipad sê.

Os sê: ‘Dit weet ek nou’

Moenie vasval as jy ’n fout gemaak het nie. Vergewe jouself, sit dit agter jou en kyk vorentoe. Moenie dae en maande verloor deur daaroor te tob nie. Die hede is al wat jy het.

Bring tyd deur met jou gesin en maak tyd vir God in jou lewe. Jou gesin en God is al wat altyd daar vir jou sal wees. My familie was die mense wat by my gestaan het toe almal gesê het ek is te oud om weer rugby te speel, en dat ek dit nie gaan maak nie.

Druk en soen jou kinders elke dag. Ek het dit nooit as kind ervaar nie en daarom is dit vir my baie belangrik om ’n liefdevolle pa te wees. Wees getrou aan dit wat jou hart vir jou sê en eerlik teenoor jouself en ander. Moenie blindelings op ander vertrou wat namens jou besluite neem nie. Kyk diep in jou hart en jy sal weet wat die beste vir jou is.

Goeie verhoudings met jou vriende, familie en ouers is die spil waarom die lewe draai. Ondersteun hulle, wees lojaal en moenie wrokke koester nie.

Wees die minste. Dis een van die waardes wat ek by my pa geleer het. As kind het ek nie juis daarvan gehou nie, maar ek besef nou hoe belangrik dit is.

Weet waarheen jy op pad is. Stel altyd vir jou doelwitte, werk hard en droom dan gerus daaroor. Al bereik jy dit nie, is dit steeds beter as om doelloos deur die lewe te gaan.

Wees ’n vriend vir jou kinders; geniet en ondersteun hulle. Ek wil hê dat my kinders dinge saam met my sal wil doen. Dis vir my belangrik om met hulle te kan speel en grappe te maak, maar dis net so belangrik dat hulle weet daar is ’n grens tussen ’n vriend wees en ’n pa wees.

GUNSTELINGE

FLIEK
Enige aksiefliek.

ONTSPANNING
Watersport op die plaasdam of op die Vaalrivier.

BESTE RAAD
Wees oop vir ander se idees en menings. Jy hoef dit nie noodwendig jou eie te maak nie.

KOS
Braaivleis.

DRANKIE
’n Koue Castle-bier.

BOEK
Enige goeie speurverhaal of riller.

HERINNERING
Toe Thian die eerste keer vir my gesê het hy is lief vir my. Dis nie iets wat in my ouerhuis hardop gesê is nie.

INSPIRASIE
’n Uitdaging. Wanneer mense aan my vermoë twyfel, wil ek vir hulle en myself wys dat ek goed genoeg is om dit te kan doen.

GROOTSTE OOMBLIK
Die geboorte van my kinders.

OS DIE RUGBYSPELER

Volle naam: Jacobus Petrus du Randt

Gebore: 8 September 1972

Grootgeword in: Elliot in die Oos-Kaap

SA Skolespan: 1990

Uitgedraf vir: Cheetahs, Bulls en Cats tussen 1994 en 2006

Debuut vir die Springbokke: 1994

Toetse gespeel vir die Springbokke: 80

Drieë vir die Springbokke: 5

SA Speler van die jaar: 1997

Spelers se speler van die jaar: 2004