Depressie is baie sleg vir iemand wat ’n hartaanval gehad het, en onbehandelde depressie kan ’n groot gevaar vir ’n volgende hartaanval inhou, skryf prof. Piet Oosthuizen in sy jongste boek, Ontsnap van Depressie*, waaruit HG-Pols hier ’n uittreksel plaas

WAAROM het ons voorouers besluit om na iemand wat ongelukkig is, as “hartseer” te verwys? As iemand ’n groot verlies gely het, sê ons die persoon “se hart is gebreek”.

Die brein is in antieke tye reeds as die setel van die intellek beskou, maar die hart as die setel van emosies. Dit is blykbaar afgelei daaruit dat ons hart vinniger klop as ons opgewonde of ontsteld raak.

Ek weet nie hoe juis my inligting hieroor is nie, maar dit lyk vir my of die mense van destyds al iets geweet het wat ons vandag herontdek: dat daar ’n duidelike verband is tussen die hart en die gemoed, en meer spesifi ek tussen gemoedsprobleme en hartsiekte.

Die meeste mense weet dit nie, maar tot ’n kwart van pasiënte met isgemiese hartsiekte (dis mense wat vernoude kroonare het) ly aan depressie. Dit beteken mense in hierdie groep het dubbel die kans van die res van die bevolking om depressie te ontwikkel.

Die omgekeerde is ook waar: Mense wat aan depressie ly, het ’n groter kans om ’n hartaanval te kry. Depressie kan dus letterlik jou hart “breek”. Die probleem is dat depressie selde by mense met hartsiekte gediagnoseer word, aangesien die verband tussen die twee nie algemeen bekend is nie.

Al word hartpasiënte gewoonlik oor hul lewenstyl, oefening, eet- en rookgewoontes uitgevra, is ’n evaluering van die persoon se gemoedstoestand nie deel van die roetine nie.

In my gedagtes bewonder ek altyd die ongeloofl ike ondersteuning wat vroue met borskanker aan mekaar bied. As borskanker by ’n vrou gediagnoseer word, is daar gou iemand van ’n ondersteuningsgroep by om haar te bemoedig.

Dit word volgehou dwarsdeur die rehabilitasieproses, en ná haar herstel word sy op haar beurt by die ondersteuning van ander vroue in dieselfde bootjie betrek. Watter wonderlike voorbeeld van medemenslikheid! Met hartsiekte werk dit ongelukkig nog nie so nie. Dikwels word pasiënte maar eff ens hardhandig behandel en aan hul lot oorgelaat.

Frik van Zyl is ’n man wat dit tot sy spyt moes agterkom. Omdat hy ’n middeljarige man is wat heeldag agter ’n lessenaar sit, het hy oor die afgelope jare toenemend gewig opgetel.

Sy vrou het naderhand bekommerd geraak en daarop aangedring dat hy begin oefen. Frik het teësinnig ingestem om gimnasium toe te gaan en ’n persoonlike instrukteur aangestel om hom te help en te motiveer. Kort voor lank het Frik agtergekom dat hy eintlik die oefenry geniet en hy het homself harder begin druk. Sy instrukteur het hom geleidelik meer laat doen.

Op ’n dag, terwyl hy op die trapfi ets sit, het hy skielik baie moeg gevoel. Dit het gevoel of iemand op sy borskas sit en hy was kortasem.

Sy instrukteur het die sessie net daar gestop en Frik beveel om sy dokter te gaan spreek. Sy huisdokter kon niks fout vind nie, maar het hom tog na ’n kardioloog gestuur, net om seker te maak. Daar is hy aan ’n EKG-masjien gekoppel en gevra om ’n stel trappies op en af te klim.

Nie te lank nie, of die bekommerde kardioloog het die arme man meegedeel dat dit lyk of van sy hartare verstop is en dat hy dadelik in die hospitaal opgeneem moes word vir ’n angiogram.

Minder as 48 uur later het Frik ’n drievat-hartomleiding ondergaan, waartydens sy borskas oopgemaak is en are uit sy bene gehaal en in sy hart oorgeplant is.

Omdat hy relatief jonk is en geen ander fi sieke probleme het nie, het hy wonderbaarlik herstel. Binne enkele dae is hy ont - slaan met die opdrag om die dokter weer oor ’n paar weke te kom sien. Voorwaar een van die wonderwerke van die moderne geneeskunde.

Die probleem was dat Frik ná die operasie erger gevoel het as voor die tyd. Hy kon nie slaap nie, het herhaalde aanvalle van kortasemigheid gekry en ’n drukking op sy borskas gevoel.

Hy was oortuig dat hy ’n hartaanval kry en besig was om te sterf. Verskeie besoeke aan die noodeenheid van die hospitaal en ’n vervroegde afspraak by die kardioloog het niks opgelewer nie en hy is gerusgestel: Sy hart werk goed en daar is geen teken van isgemie (te min suurstof vir die hart) nie.

Die gerusstelling het egter nie gehelp nie. Frik het al slegter geslaap, humeurig geraak en kon nie behoorlik eet nie. Hy wou nêrens heen gaan nie, want hy was bang dat hy iewers in die openbaar, ver van mediese sorg, ’n aanval sou kry en doodgaan. Die kardioloog het hom verseker hy is gesond, dat dit alles sy “verbeelding” is. Maar sy gemoed het verder verswak.

Uiteindelik kon sy vrou dit nie meer hou nie. Sy het my kom sien om háár te help met die persoonlikheidsverandering wat haar man ná sy hartoperasie ondergaan het. Ek het haar gevra om haar man na die volgende onderhoud saam te bring, en hoewel hy aanvanklik teëgestribbel het, het sy hom tog oortuig.

Frik het tydens die onderhoud ’n paniekaanval gehad. Dit was nie moeilik om te sien dat hy erg bedruk en moedeloos was nie.

Gelukkig kon ek hom gerusstel dat sy probleem behandelbaar is. ’n Kombinasie van antidepressiewe medikasie en psigoterapie het hom geleidelik uit die depressie gehelp.

Die paniekaanvalle het minder gereeld en minder intens voorgekom en uiteindelik heeltemal opgehou. Frik kon terugkeer na sy normale lewe, maar nie voordat hy deur kwaai fi sieke en emosionele trauma is nie. Met sy laaste besoek aan my was hy heeltemal gesond en het normaal gefunksioneer.

Hy het onderneem om vir die volle twaalf maande voort te gaan met sy medikasie en my dan weer te kom sien wanneer hy dit wou staak.

Daar is nou onomstootlike bewyse dat depressie baie sleg is vir iemand wat ’n hartaanval gehad het. Verskeie redes is hiervoor aan te voer: Mense wat bedruk is, sien minder goed na hulself om; hulle is geneig om minder oefening te doen, hulle rook dalk meer, ensovoorts.

Maar hierdie verklarings is onvoldoende om die verband tussen die toestande ten volle te verduidelik. Die sterkste vermoede is dat daar ’n gedeelde, biologiese faktor is wat sowel depressie as hartsiekte veroorsaak. Wanneer ’n persoon reeds ’n hartaanval gehad het, behoort die span wat hom behandel, toe te sien dat hy behoorlike rehabilitasie ondergaan.

Een van die belangrikste stappe wat ’n tweede hartaanval verhinder, is om op te hou rook. Alle dokters weet dit vandag en sal baie druk op hul pasiënte uitoefen om die rookgewoonte te laat vaar.

Ongelukkig besef minder dokters dat onbehandelde depressie nét so ’n groot gevaar vir ’n volgende hartaanval inhou. Pasiënte behoort ná ’n hartaanval voorligting te kry oor die uitwerking wat dit op hul gemoedstoestand kan hê sodat behandeling, indien nodig, betyds toegepas kan word.

Onlangs gepubliseerde studieverslae toon dat depressielyers beter herstel en ná ’n hartaanval langer leef as hulle sertralien (’n bekende antidepressant) gebruik.

Die doel van hierdie verhaal is deels om ons weer daaraan te herinner dat depressie ’n siekte van die brein is, dat die brein ’n deel van die liggaam is, en dat daar tussen die brein en die res van die liggaam ’n noue wisselwerking bestaan.

Mediese en psigiatriese siektes is dikwels so verweef dat dit dom sal wees om die twee heeltemal van mekaar te probeer skei.

a href="http://www.health24.com/medical/Condition_centres/777-792-807.asp"> Depression centre